Szukaj

Czym jest kserostomia? Skąd bierze się suchość jamy ustnej?

Avitaris, 18 marzec 2021
Czym jest kserostomia? Skąd bierze się suchość jamy ustnej?

Kserostomia - co to jest?

Kserostomia to odczuwanie suchości jamy ustnej. Spowodowana jest redukcją lub zupełnym brakiem wytwarzania śliny, przez nieprawidłowe funkcjonowanie ślinianek. Często towarzyszy poważnym schorzeniom ogólnym i dlatego nigdy nie należy jej lekceważyć. Może skutkować dużą ilością nieprzyjemnych objawów.

Jakie są skutki kserostomii?

Skutkami suchości w jamie ustnej może być: ból, pieczenie, utrudnienie w mówieniu i jedzeniu, gorsze odczuwanie smaku, rozwój próchnicy w zębach. Innymi konsekwencjami kserostomii, a właściwie samego braku śliny jest zwiększona podatność na infekcje jamy ustnej - grzybicze, wirusowe i bakteryjne oraz występowanie owrzodzeń i zaniku błony śluzowej.

Powyższe objawy bardzo utrudniają codzienne funkcjonowanie i obniżają znacząco jakość życia.

Jak często występuje kserostomia?

Częstość występowania kserostomii szacuje się na około 10% populacji ogólnej. Jej występowanie wzrasta z wiekiem i w populacji powyżej 65 roku życia wynosi już około 25%. Kserostomia to obecnie jedna z najczęściej występujących dolegliwości, która zdobywa miano choroby XXI wieku. Pierwsze objawy bywają często bagatelizowane.

Skąd bierze się suchość w jamie ustnej?

Kserostomia (suchość jamy ustnej) występuje przez nieprawidłowe funkcjonowaniem ślinianek w jamie ustnej.

Zaburzenia w funkcjonowaniu ślinianek prowadzące do suchości jamy ustnej pojawiają się m.in. w wyniku:

  • stosowania leków, m.in.: moczopędnych, przeciwdepresyjnych i przeciwlękowych, obniżających ciśnienie krwi, antyhistaminowych, cytostatyków, niektórych antybiotyków, leków przeciwbólowych i wielu innych;
  • chorób ogólnych takich jak: nadczynność tarczycy , cukrzyca, sarkoidoza, depresja, zespól Sjorgena;
  • niedoboru witamin z grupy B czy żelaza;
  • grzybicy jamy ustnej;
  • niektórych chorób alergicznych;
  • leczenia onkologicznego: radioterapii okolic głowy i szyi i chemioterapii;
  • czynników miejscowych, np. palenia tytoniu, oddychania przez usta, używania protez zębowych;
  • starszego wieku

Aby zrozumieć skąd bierze się suchość w jamie ustnej, trzeba wcześniej poznać liczne funkcje, które pełni ślina. Ślina produkowana jest przez ślinianki przyuszne, podjęzykowe oraz podżuchwowe. Produkują ją również małe gruczoły ślinowe, które znajdują się w błonie śluzowej języka, policzków, warg czy podniebienia.

Dziennie organizm produkuje aż do 1,5 litra śliny, która w 99% składa się z wody. Pozostały jeden procent stanowią substancje nieorganiczne i organiczne, które nadają jej wyjątkowe właściwości.

Ślina:

  • nawilża błonę śluzową;
  • zawiera substancje sprzyjające regeneracji nabłonka;
  • zapewnia ochronę mechaniczną dzięki zawartym w niej substancjom poślizgowym tzw. mucynie, która ma dodatkowo zdolność zlepiania bakterii;
  • zawiera komórki układu immunologicznego - leukocyty, które walczą z drobnoustrojami;
  • dzięki zawartym w niej jonom wpływa na remineralizację szkliwa. Jony te również mają zdolność buforowania, czyli utrzymywania stałego pH w jamie ustnej;
  • dzięki bezustannemu obmywaniu kubków smakowych umożliwia odczuwanie smaku;
  • zawarte w niej enzymy, m.in. amylaza ślinowa i lipaza umożliwiają wstępne trawienie pokarmu;
  • umożliwia nam poprawną mowę;
  • umożliwia połykanie
  • zabezpiecza błony śluzowe przed uszkodzeniem
  • oczyszcza jamę ustną i zęby z resztek pokarmowych;

Jak zwalczyć suchość w jamie ustnej?

W przypadku kserostomii ważnym elementem terapii jest zastosowanie odpowiednich płynów do płukania o działaniu łagodzącym, oczyszczającym i nawilżającym śluzówkę.

Bardzo ważne jest utrzymanie odpowiedniej gospodarki jonów wapnia i fosforu w obrębie jamy ustnej. U osób zdrowych taką regulację zapewnia obecność śliny, natomiast u osób chorych jony te należy uzupełniać bezpośrednio do nabłonka śluzówki jamy ustnej, płucząc usta specjalnym płynem. Najlepszy do zapobiegania kserostomii jest płyn do płukania jamy ustnej Fomukal. Fomukal jest przesyconym roztworem fosforanów wapnia, który jest głównym nieorganicznym składnikiem śliny. Zawarte w nim jony wapniowe mają wpływ na zwalczanie stanów zapalnych, niwelowanie bólu i rozszerzanie naczyń. Z kolei jony fosforanowe utrzymują ciągłość błony śluzowej oraz utrzymują właściwy poziom pH. Chlorek benzalkoniowy wykazuje działanie przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze i przeciwbakteryjne. Preparat jest bardzo dobrze tolerowany. Nie zawiera składników drażniących takich jak alkohol, który jeszcze bardziej wysusza śluzówkę i ją podrażnia.