Szukaj

Nowe objawy koronawirusa w obrębie jamy ustnej?

Avitaris, 5 luty 2021
Nowe objawy koronawirusa w obrębie jamy ustnej?

Nowe objawy COVID-19?

Dotychczas opisywane objawy infekcji COVID-19 to gorączka, kaszel, ból mięśni, nudności i wymioty. Pacjenci opisują również utratę węchu, smaku, suchość w jamie ustnej (kserostomia) i zmęczenie. Według WHO, trzy najbardziej charakterystyczne objawy zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 to: kaszel, duszności oraz wysoka gorączka. Interesujące spojrzenie na kwestię miejsca pierwszego kontaktu wirusa z organizmem człowieka mają naukowcy oceniający zmiany śluzówki jamy ustnej. Nie inaczej, jak drogą kropelkową przez nabłonek wirus ten wnika do organizmu. Czy więc w miejscu pierwszego kontaktu w jamie ustnej wywołuje już reakcje obronną? Stan zapalny jamy ustnej u pacjentów zakażonych koronawirusem SARS-CoV-2 zanotowali lekarze ze szpitala uniwersyteckiego Ramon y Cajal w Madrycie i opisali na łamach "JAMA Dermatology"[1]. Podobne doniesienia naukowe o owrzodzeniach jamy ustnej czy wysypkach opisywane są również przez lekarzy z Włoch i Czech[2].

Czy zapalenie jamy ustnej może być jednym z pierwszych, wczesnych objawów infekcji COVID-19?

Madryccy lekarze wskazali, że wysypka w jamie ustnej występowała z wybroczynami, plamkami, grudkami lub pęcherzykami. Wnioskują oni, że wysypka w jamie ustnej „jest silną wskazówką i sugeruje raczej etiologię wirusową niż np. reakcję na lek". Doniesienia dotyczące zapalenia śluzówki jamy ustnej w przebiegu COVID-19 pojawiają się w prasie naukowej od początku pandemii. Lekarze donoszą o zmianach na języku, dziąsłach, wargach, wewnętrznych stronach policzków. U pacjentów obserwowano rumień, owrzodzenie jamy ustnej a nawet pęcherze. (Sakaida i in., 2020; Ansari i in., 2020; Martin Carreras-Presas i in., 2020; Rocha i in., 2020). Interesujące hipotezy na temat przyczyn zmian zapalnych w jamie ustnej przedstawili autorzy tych doniesień. Biorą pod uwagę zarówno reakcje na leki, zakażenie wirusowe i współistniejące zakażenie bakteryjne, zwiększające nasilenie COVID-19. W jednej z prac (Chaux-Bodard i in., 2020) zasugerowano, że zapalenie w jamie ustnej może powstać jako reakcja zapalna, która wywołuje zapalenie naczyń. Bez względu jednak na przyczynę, wiadomym jest, że miejscem wnikania wirusa do organizmu jest jama ustna, nos i oczy. Obszary te są zatem wrotami zakażenia i nie powinny dziwić doniesienia, które wskazują, że już w miejscu pierwszego kontaktu dochodzi do manifestacji infekcji.

Czy istnieją czynniki sprzyjające? Co „pomaga” drobnoustrojom przenikać do naszego organizmu?

Zewnętrznie skóra, a wewnątrz jamy ustnej i nosa – śluzówka, stanowią swoisty pancerz, pełniący funkcję ochronną. Bariera ta nie chroni nas właściwie, jeśli jest w jakiś sposób osłabiona lub uszkodzona. Osłabienie śluzówki jamy ustnej może nastąpić w wyniku chorób, przyjmowanych leków, z wiekiem lub przy zmniejszonej produkcji śliny przez ślinianki. Niemal oczywiste jest, że każde uszkodzenie nabłonka, wyściełającego wnętrze jamy ustnej to otwarta droga dla patogenów. Każda rana w jamie ustnej to nie tylko ból w jamie ustnej ale konieczny impuls do interwencji. Uszkodzenia mechaniczne powstają przy aparatach ortodontycznych, protezach, zbyt twardych szczoteczkach i nitkowaniu. Z kolei uszkodzenia chemiczne są wynikiem działania substancji drażniących, jak alkohol występujący na przykład w niektórych płynach do płukania jamy ustnej, zaś uszkodzenia termiczne powstają przy paleniu papierosów (nikotynowe zapalenie jamy ustnej) czy spożywaniu gorących potraw lub napojów. Jak widać istnieje bardzo dużo sposobów i sytuacji, które mogą utrudnić leczenie i ułatwić dostęp do naszego organizmu wirusom i bakteriom.

W jaki sposób wzmocnić śluzówkę zanim zacznie się infekcja jamy ustnej?

Najprostsze rozwiązania są najlepsze - codzienna higiena jamy ustnej i dieta. Dieta przy dolegliwościach w jamie ustnej jest o tyle istotna, że dzięki niej możemy skrócić lub wydłużyć okres infekcji. Należy spożywać wówczas posiłki letnie, lekko przyprawione a unikać pokarmów kwaśnych, pikantnych i gorących. W czasie posiłku oraz pomiędzy nimi należy pić wodę zamiast soków owocowych, które mogą drażnić śluzówkę. Również konsystencja potraw jest istotna. Na czas leczenia lepiej odstawić pokarmy twarde i szorstkie na rzecz drobno pokrojonych lub zmiksowanych. Oczywiście unikać słodyczy i słodzonych napojów gazowanych, które zwiększają ryzyko nie tylko próchnicy ale potęgują infekcje jamy ustnej, przede wszystkim grzybicze (afty w jamie ustnej). Za zaburzenia produkcji śliny, odpowiedzialne są również nikotyna, alkohol i kofeina, warto zatem zrezygnować z nich w tym czasie.

Dbanie o jamę ustną opiera się przede wszystkim na codziennej jej higienie. Do szczotkowania zębów należy używać miękkich szczoteczek i dobrych past do zębów, a także myć zęby po każdym posiłku. Dotyczy to również oczyszczania aparatów ortodontycznych i protez. Koniecznym jest płukanie jamy ustnej wyrobami o zatwierdzonym, przebadanym składzie, bez środków drażniących np. alkoholu, barwników, czy salicylanów. Płukanie jamy ustnej co najmniej dwa razy dziennie oczyszcza i nawilża śluzówkę.

Kolejny krok w profilaktyce

Wraz z rozwojem pandemii poznajemy wirusa SARS-CoV-2 coraz lepiej i dokładniej. Monitorowane są drogi zakażenia, przebieg infekcji i konsekwencje po wyzdrowieniu. Wszystko to ma na celu zmniejszenie ryzyka zainfekowania poprzez prowadzenie działań profilaktycznych. Stosowane są maseczki, dystans społeczny, dezynfekcja rąk i powierzchni. Jednak zakażenia nie spadają mimo stosowanych drastycznych środków takich jak lockdown gospodarki. Czas więc spojrzeć na inne możliwości, korzystniejsze w stosowaniu.

Skoro chcemy chronić jamę ustną i nos barierą w postaci maseczki chirurgicznej, kolejnym logicznym krokiem jest profilaktyka antywirusowa, oparta na higienie jamy ustnej. Jest to prostsze, mniej inwazyjne rozwiązanie. Stosowanie środków wzmacniających naturalną ochronę przed infekcją powinno być stałym elementem codziennej walki z pandemią. Jej elementem jest stosowanie płynów do płukania jamy ustnej, których skład jest zbliżony do ludzkiej śliny i które mają udowodnione działanie w regeneracji nabłonka, zmniejszeniu odczynu zapalnego i redukcji bólu w jamie ustnej. Nie chodzi więc o stosowanie dentystycznych lub wyłącznie zapachowych płukanek, a specjalistycznych płynów o ochronnym działaniu. Najlepszym na rynku płynem tego typu dostępnym na rynku jest płyn do płukania jamy ustnej Fomukal.


[1] J. Jimenez-Cauhe, D. Ortega-Quijano, D. de Perosanz-Lobo i in.; Enanthem in Patients With COVID-19 and Skin Rash; JAMA Dermatol. 2020;156(10):1134-1136. doi:10.1001/jamadermatol.2020.2550

[2] A. Riad, M. Klugar, M. Krsek; COVID‐19 Related Oral Manifestations, Early Disease Features?; Oral Dis. 2020 Jun 30 : 10.1111/odi.13516. doi: 10.1111/odi.13516